دانلود پایان نامه

1-7ـ روش انجام پژوهش
روش انجام این پژوهش به صورت کتابخانه ای و میدانی می باشد. که با تفسیر و تحلیل نتایج حاصل از این روشها به نتیجه گیری و اثبات فرضیه ها پرداخته می شود. محدوده مورد بررسی بافت قدیم شهربابک می باشد. که در ابتدا با استفاده از منابع کتابخانه ای به بیان کلیاتی راجع به بافت قدیم شهر پرداخته می شود و سپس با بررسیهای میدانی مکمل به تحلیل دادهها می پردازیم
1- 8 ـ محدودیتهای پژوهش
بزرگترین محدودیت و مشکلی که این پژوهش با آن روبرو بود مشکل کمبود منابع به ویژه منابع تاریخی و صدر اسلام بود که فقط در بعضی منابع به اشارهای اندک در مورد این شهر بسنده شده بود و اما مشکل عمده دیگری که میتوان از آن یاد کرد مشکل کمبود کاوشهای باستانی و به دنبال آن کمبود دادههای باستانی است که بتوان بر اساس آنها با قطعیت در مورد دورهبندی و لایههای باستانی و تاریخی شهر سخن گفت.از طرف دیگر کمبود عکس و نقشه به ویژه از دوره مورد پژوهش (قاجار) بود.

فصل دوم

مطالعه وضعیت زیست محیطی
شهربابک

2-1 موقعیت جغرافیایی شهربابک
به طور کلی، شهربابک در مرز کرمان وفارس واقع شده، در طول دورانهای مختلف،گاهی متعلق به فارس بوده و گاهی هم به کرمان تعلق داشته است. و در نهایت (دوره قاجار و زمان موسی خان)، به یزد واگذار شده بود. اما اکنون یکی از شهرستانهای یازدهگانه استان کرمان است، که غربیترین شهرستان استان کرمان محسوب میگردد (تصویر شماره 2-1). شهربابک از شمال به یزد وانار، از جنوب به سیرجان، از مشرق به رفسنجان و از غرب به یزد و فارس محدود است. شهربابک بین عرضهای ´´029´0ͦ30 شمالی و ´´030´0ͦ55 شرقی از نصفالنهار گرینویچ قرار دارد.

تصویر شماره 2-1. موقعیت شهربابک در استان کرمان http://glk.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9

ارتفاع آن از سطح دریا 1845 متر است. فاصله زمینی شهربابک تا تهران 900 کیلومتر است(شناسنامه جغرافیایی ایران). این شهر در کنار جاده ارتباطی بندرعباس و تهران قرار گرفته است. این شهر تا یزد 240کیلومتر، تا سیرجان 100 کیلومتر و تا کرمان 250 کیلومتر فاصله دارد. 40% مساحت منطقه را نواحی کوهستانی و 60% بقیه را دشتها و کویرها پوشانده است.
شهرستانشهربابکباوسعتحدود 31243 کیلومترمربعمعادل 80/5 درصداستانرابهخوداختصاصدادهاستاینشهرستاندارای مرکزشهری، 3 بخش، 90 دهستان، 123 آبادیدارایسکنهمیباشد(جلالیفر و…، 1390: 49)

2-2ـ زمین شناسی ناهمواریها
به طور کلی، ارتفاعات استان کرمان، ادامه سلسله جبال زاگرس است، که از شمال غربی به جنوب شرقی استان کشیده شدهاند. بخشی از این کوههای نسبتاً مرتفع مرز شمال و شرق این شهرستان را پوشانده است (تصویر شماره 2-2)

تصویر شماره 2-2، نقشه ناهمواریهای استان کرمان (جلالی فر و..،1393)

2-2-1ـ کوهها
کوههای عاج تا کوههای سرچشمه به نام کوههای شهربابک شناخته میشوند. مواد آذرین و رسوبی دوران دوم به بعد، ساختمان اصلی آنها را تشکیل میدهد. در شروع دوران سوم، در اثر پیشروی آبها، دریای کم عمق در این نواحی به وجود میآید و آب اغلب مناطق را میپوشاند. فعالیت آتشفشانی زیر دریایی، به شدت ادامه داشته وتودههای بزرگ آندزیتی در داخل آب دریاهای این ناحیه، رسوب کرده است. در همین مرحله از آتشفشانهای دوره سوم، مواد معدنی در بین طبقات و برجستگیها نفوذ کرده، معادن عمدهای را مانند «سرچشمه» و « میدوک» و … به وجودآورده است. دهانههای آتشفشانی عاج بالا؛ 3143متر. عاج پایین؛ 2915 متر، کوه مساهیم؛ 3443متر. نرکوه جوزم؛ 2952متر. محمدآباد؛ 3410 متر.ایٍوب؛ 3368 متر و مدوار پایین و … همه نشانههایی از فعالیت شدید آتشفشانی در منطقه هستند.درههای طبیعی این رشته کوهها، راههای به مناطق شمال و شمال غربی و شمال شرقی را به وجود آوردهاند. از طریق گردنه «رژنو» به «دهج» و یزد، از طریق دره جوزم به «انار» و از طریق دره سرچشمه به «رفسنجان» راههای ارتباطی به وجود آمده است (عباسی میمند، 1377: 39و40).
رشته کوه شمال و شرق که دهستانهای دهج، جوزم، خبر، مدوارات، پاقلعه و میمند را احاطه کرده- در کتاب کوهنامهی ایران(جعفری، 1368: 144) با نام کوهستان «پورکان» نامگذاری شده و بلندترین قله آن پاریکوه (سگ کش) با ارتفاع 3443- در شمال شرق شهربابک ذکر گردیده است. نویسنده در ادامه میافزاید:
« این کوهستان، از کوههایی چون نجیب، اسپراز، محمد آباد، یزدی توران، کلاته، محمدآباد، ایوب، روج ، تنه کوه، بیدسوخته، ده حاجی، نرکوه، دم، کمر مدوار کمر سفید، تزرج، مساهیم، و نورین و سنگ آواز، که ارتفاع اغلب آنها از 2500 متر تجاوز میکند، تشکیل یافته و خشکرودها و مسیلهای چندی از این کوهستان سرچشمه میگیرند که مهمترین آنها رودخانه چاورچی نام دارد. و روستاهای چندی در این منطقه واقع شدهاند. راه اتومبیل رو شهربابک به دهج و انار از میان این کوهستان میگذرد. مساحت کوهستان (پورکان) حدود 3800 کیلومتر مربع است».

تصویر شماره 2-3، کوه محمدآباد http://kermannaturalsights.blogfa.com/1391/11

آتشفشان عظیم «آبدر» قله مساهیم را با ارتفاع 3443 به وجود آورده است که در فاصله 5 کیلومتری مرکز شهرستان واقع شده است. دهانه آتشفشان آبدر با وسعت 30×20 کیلومتر چهار روستای سرسبز و آباد «رزگله»، «امردوئیه»، آبدر(2) را در خود جای داده و منطقهای زیبا را به وجود آورده است. تنها راه خروجی این آتشفشان رودخانهای است، که در دهانه آن
قرار گرفته است و اگر این راه خروجی را نداشت، در دهانه این آتشفشان دریاچهای تشکیل میشد. رشته کوههای شمال به طرف شرق تدریجاً ادامه داشته و تبدیل به کوههای کم ارتفاع و تپه ماهوری میشود و مجدداً در حوالی سرچشمه، قلههای مرتفع آتشفشان ظاهر شده و به سمت جنوب شرق ادامه مییابند. این بخش از آتشفشان ایران مرکزی که به کمربند مس ایران نیز معروف است-در شهربابک چند کانسار مس پورفیری را در خود جای داده است: (میدوک،گردکوه لواری، هیجوئیه).
علاوه بر رشته کوه شمال، در جنوب شهربابک هم یک رشته کوه واقع شده که این رشته کوه، قسمتی از پیشکوههای داخلی زاگرس است که دنباله آنها تا کوههای بشاگرد- در جنوب کهنوج، در استان کرمان- امتداد مییابد و کوههای عمده آن شامل کوههای ابرقو، هرات و خاتون در( نیریز) میباشد. این کوهها بیشتر آتشفشان از نوع آذرین هستند. رشته کوه جنوب منشا ریگهای منطقه ریگ سفید است.(اسدی، 1377: 34)
فرسایش شدید آبها در دوران چهارم، ضمن صاف و هموار ساختن دشتهای مجاور نواحی کوهستانی و حفر درههای عمیق در این نواحی، انباشته شدن رسوبات در چالهها و نواحی پست را موجب شده، که نمونه آن چالهی پر شدهای است که شهر شهربابک روستاهای اطراف، روی رسوبات آن بنا گشته است. در این چاله ناهمواریها و ارتفاعاتی وجود داشته است که قسمت زیادی از برآمدگیها و برجستگیها، زیر آبرفتها مدفون شده و تنها قلههایی به صورت تپههای منفرد و کوههای کم ارتفاع و پراکنده- که در گویش محلی آن را تل میگویند.- بر جای مانده است. در بخش میانی شهر «شهربابک» و اطراف آن این تلها زیادند؛ مانند«تل مصلی»،«تل پیرجل»،«تل مور»،« قلعه سفید»،« قلعه سنگ»،«تل سنگی»،«تل سیاه»،«تل گودگز»،«تل کلولو»،«تل مهرآباد(رومنی) »،«تل روزبه آباد». (عباسی میمند، 1377: 43)
2-2-2ـ دشتها
دشتهای منطقه شهربابک، حد فاصل ناحیه کوهستانی و گودالها و چالههای کویری را میپوشانند و اغلب، با شیب ملایم وعاری از برجستگیهای مهم هستند. به جز ناحیه جنوب غربی که بر روی گسل ده شیر بافت قرار گرفته است و برجستگیهای آن، به صورت تلهای پیوستهای به نام خرپشت دیده میشوند(همان :41).
دشت شمالی شهربابک، دشتی رسوبی است، 30 کیلومتر از وسعت دشت شمالی را ریواس میپوشاند که در بهار، منظرهای بسیار زیبا به وجود میآورد. علاوه بر دشت «بن یکه»، «دشت خبر» هم، در دامنه کوههای شمال غربی قرار دارد. «دشت خاتون آباد» با وسعت 3841 کیلومتر مربع، در شمال شرقی و جنوب واقع شده است(حسینی موسی، 1381:75).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد درموردجبران خسارت، مسئولیت مدنی، مسئولیت قراردادی، ماهیت حقوقی

2-2-3ـ کویرها
کویرها و چالهها، که در حوالی چاله سراسری اصفهان- سیرجان گسترش یافتهاند درناحیه شهربابک، کویرهای «مروست»،‌«هرات»‌ ، « استبرق» و«خاتون آباد» را شامل میشوند که از شمال غربی به جنوب شرقی گسترده شدهاند. این کویرها سرزمینهای سست و رم کردهای هستند که سطح آنها دارای برآمدگیهای متعدد و فراوانن میباشد. شرایط آب و هوایی گرم وخشک،رسوبات ریزدانه و نمکهای مختلف، در پیدایش آنها دخالت دارند. در فصل گرما پس از تبخیر آبهای سطحی، تبخیر آبهای زیرزمینی- که در عمق کمی قرار دارند- آغاز میشود. در بعضی کویرها ضخامت قشر نمک به 10 سانتیمتر میرسد. نمک بعضی از کویرها، تامین کننده نمک مصرفی این ناحیه میباشد. معدن نمک «استبرق» در جنوب، از این نمونه چالههای نمکزاری است(همان:76).
2-3ـ آب و هوا
از آنجا که 40% مساحت این شهرستان را مناطق کوهستانی در بر میگیرد و بقیه 60% را دشتها و کویرها پوشاندهاند، از نظر آب و هوایی دارای آب و هوای معتدل کوهستانی و نیمه صحرایی است.
2-3-1ـ دما
به طور کلی، شهربابک از نقاط سردسیر استان، محسوب میشود که در ماههای آذر، دی و بهمن دارای حداقل دما است (حسینی موسی، 1381: 69). نهایتحداکثردمادرگرمترینماه33+ درجه ودرسردترینماهبه21-درجهسانتیگرادمیرسد متوسطدرجهحرارتسالیانه 5/14 درجهسانتیگرادوتعدادروزهاییخبندانآنبیشاز72روزاست.(جلالیفر و دیگران،1390: 49 ).

2-3-2ـ بارندگی و رطوبت نسبی

تصویر شماره2-4، نمودار بارش و دما در استان کرمان (جلالی فر و..،1393)
در این شهرستان، میزان کل بارندگی سالیانه 160 میلی متر و بیشترین بارندگی در ماههای سرد سال است. در دی ماه، از بالاترین میزان رطوبت نسبی و در خرداد از کمترین میزان رطوبن نسبی برخوردار است (تصویر شماره2-4)

2-3-3ـ بادها
دور بودن از دریا و وجود کوههایی که جلوی رطوبت را از نواحی جنوب و جنوب شرق میگیرند، همه باعث میشوند که جبهههای فصل گرم مانند موسمیهای اقیانوس هند در این منطقه تاثیر چندانی نداشته باشند. همچنین بادهای گرم جنوبی و جنوب غربی که از سرزمین عربستان و آفریقا میوزند، مزید بر این علت میباشند.
2-4ـ منابع آب
با توجه به اینکه شهربابک در اقلیم گرم و خشک قرار دارد، مانند تمامی شهرهای این نواحی با مشکل کمبود آب مواجه است و در میان قناتها نقش عمدهای در آبرسانی به شهر دارند
2-4-1ـ آبهای زیرزمینی
راه تأمین آب آشامیدنی و کشاورزی، از زمان قدیم تاکنون، در مناطق جلگهای این شهرستان قنات بوده و در مناطق کوهستانی، علاوه بر قنات، از چشمه و رودخانه هم در جهت تامین آب استفاده میشده است. همه نویسندگانی که به نوعی درباره شهربابک مطلبی نوشتهاند، آب و هوای خوب آن را ستودهاند و یادآور شدهاند که؛ آبش از قنوات و چشمهها سرچشمه گرفته و بسیار دلکش است.
از جمله در رساله دهات کرمان آمده است: «آب و هوای شهربابک در نهایت صفا و نزهت، آب مزارع
ش، غالب از قنوات است.» این شهرستان در گذشته دارای چندین رشته قنات بوده است
که امروزه در اثر حفر چاههای عمیق و نیمه عمیق، اغلب خشک شدهاند و تعداد آنها کم شده است. به علت خشکسالیهای متوالی و استفاده بیش از حد از آبهای زیرزمینی، قناتها بسیار کم آب شدهاند و کشاورزان را با مشکل کم آبی مواجه کردهاند. در حال حاضر، مشکل کمبود آب و فقر منابع زیرزمینی، یکی از مشکلات جدی این شهرستان است.

2-4-2ـ آبهای سطحی
به طور کلی شهربابک در امتداد حوضه آبریز ابرقو- سیرجان قرار گرفته است. این حوضه در جنوب و مرکز کشور در حد فاصل بخش انتهایی ارتفاعات زاگرس و رشته کوههای مرکزی ایران واقع شده است دارای زیر حوضههای متعددی است. حوضه آبریز شهربابک- خاتونآباد، به دو زیر حوضه شهربابک با وسعت 2055 میلومتر مربع و خاتون آباد با وسعت 1442کیلومتر مربع تقسیم


دیدگاهتان را بنویسید