• مشارکت‌های راهبردی در صنعت نفت‌وگاز

همان‌گونه که اشاره شد، پیچیدگی‌های محیطی و گسترش روزافزون دانش و تکنولوژی و گسترش فضای رقابتی موجب شده است سازمان‌ها جهت خلق دانش تکنولوژیک نتوانند تنها به مرزهای داخلی خود محدود بوده و تمرکز صرف بر تحقیق و توسعه داخلی داشته باشند. در مقیاسی وسیع تر و در سطح ملی نیز شرایط مشابهی حاکم است، به جرات می‌توان گفت امروزه هیچ کشوری نمی‌تواند با تکیه بر تکنولوژی و بازار داخلی خود جایگاهی در سطح رقابت بین‌المللی داشته باشد؛ لذا سازمان‌ها در تلاشند تا با جذب تکنولوژی و به‌کارگیری آن در جهت پر کردن خلاهای موجود و نیز یافتن کارکردهای جدید آن به کمک نوآوری جایگاه خود را در عرصه رقابت بین‌المللی حفظ نمایند.

شرکت‌های چندملیتی[1] نقش عمده‌ای را در انتقال تکنولوژی در بین مرزهای کشورها بر عهده دارند، همکاری و مشارکت با این شرکت‌ها بستری برای تبادل تکنولوژی بین کشورها فراهم می‌کند که این همکاری‌ها به شیوه‌های متعددی نظیر همکاری تکنولوژیک ریسک پذیر، همکاری مشترک در تحقیق و توسعه و فعالیت تحت لیسانس، سرمایه‌گذاری‌های مشترک و موارد دیگر نمود می‌یابد.

صنعت نفت، گاز و پتروشیمی کشور به علت حجم وسیع فعالیت‌ها، دارای بیش‌ترین پتانسیل برای شکل‌گیری چنین همکاری‌هایی با شرکت‌های چندملیتی است، عدم دسترسی این شرکت‌ها به ذخایر عمده نفت و گاز یکسو نیاز تولیدکنندگان نفت خام به تکنولوژی‌های نوین، کشف حوزه‌های جدید، استمرار و بهبود فرایند تولید، و توسعه حوزه‌های فعال نفتی، عمده‌ترین دلیل گسترش همکاری‌ها میان صاحبان تکنولوژی و صاحبان ذخایر نفت خام است.

عمده‌ترین شیوه‌های همکاری میان صنعت نفت و گاز کشور با شرکت‌های چندملیتی عبارت‌اند از:

  • خرید تکنولوژی یا خرید تجهیزات و مواد
  • همکاری در زمینه آموزش نیروی انسانی
  • تحقیق، توسعه و مهندسی
  • سرمایه‌گذاری مستقیم
این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مزایا و مشکلات هدفمند کردن یارانه ها در کشور

موضوع حائز اهمیت دیگر، ضرورت نوآوری در صنعت مذکور است؛ در شرایط کنونی در صنایع نفت و گاز بیش از هر زمان دیگری به نوآوری احساس نیاز می‌گردد. مسلماً نگرش نوآورانه و همچنین توجه به جنبه‌های توسعه توان علمی و فنی صنعت، باعث می‌شود تا به درستی برای توسعه صنعت نفت و گاز بر پایه تکنولوژی برنامه‌ریزی شود و این صنعت، همواره نقش اصلی خود را به عنوان تولیدکننده انرژی حفظ کند. نوآوری در صنعت نفت تا کنون بیشتر در استفاده متفاوت از یک تکنولوژی قدیمی، ارائه یک تکنولوژی جدید به‌منظورکاهش هزینه‌ها، تولید از میدان‌های با عمر زیاد و برداشت از میدان‌هایی که تاکنون تولید آن‌ها مقرون به صرفه نبوده، نمود داشته است. در این تعریف، نوآوری به‌کارگیری روش‌های پیشرفته‌ای است که افزایش درآمد حاصل از منابع نفت و گاز کشور را به دنبال داشته باشد. اما نگرش مدیریتی جدید مستلزم تفکر نوآورانه نه تنها از بعد تکنولوژیکی بلکه در کلیه فعالیت‌های صنعت است (هاشمیان،  ۱۳۸۷).

[1] Trance national company (TNCs)