بصورت خلاصه، در آینده بنظر می رسد که مهمترین تولیدکنندگان نفت و گاز جهان عربستان سعودی، روسیه، عراق و ایران باشند و در عین حال که به دلیل فراز و نشیب در قیمت حامل های انرژی، رویکرد سرمایه گذاری در این بخش افزاینده است، اما با توجه به اصل کمیابی منابع مالی و رهیافت های سیاسی، استفاده از سرمایه گذاری جدید نیازمند تدوین برنامه های فوری و آنی در ارتباط با جذب سرمایه خارجی می باشد. وگرنه دیگر کشورها همچون عربستان، قطر، امارات، روسیه و کویت بدون سروصدا بازار سرمایه را به داخل مرزهای خود کشانده و از آنها استفاده می نمایند.
ایران از جمله کشورهایی است که از منابع فراوان انرژی برخوردار است و پس از ۱۹۱۳ همواره به عنوان یکی از صادر کننده‌های اصلی نفت محسوب می‌شده است. با توجه به اینکه در میان دو منبع بزرگ انرژی جهان (دریای خزر در شمال و خلیج فارس در جنوب) قرار دارد، از جایگاه ویژه‌ای در سطح بین‌المللی برخوردار است. از جمله موارد اهمیت این می‌باشد که یکی از دو کشوری است که قادر است به طور مستقل و مستقیم، نفت و گاز استحصال شده از منبع عظیم دریای خزر را صادر کند، که البته از این منظر نیز به دلیل کوتاهی مسافت از رقیب صادراتی خود که روسیه می‌باشد، می‌تواند پیشی گیرد
میانگین تولید نفت روزانه ایران در سال ۲۰۰۵ رقمی در حدود ۴ میلیون بشکه بوده‌است. البته حداکثر میزان تولید روزانه ایران به سال ۱۹۷۴ و با رقمی بالغ بر ۶ میلیون بشکه باز می‌گردد که پس از وقوع انقلاب سال ۱۳۵۷ بر طبق سیاست کاهش تولید این مقدار کاهش پیدا کرد و از طرفی با شروع جنگ ایران و عراق و آسیب دیدن تاسیسات استخراج این میزان بیش از پیش کاهش یافت. در آستانه دهه ۲۰۰۰ روند تولید نفت در ایران به طور فزاینده غیر موثر عمل کرد که از دلایل اصلی آن می‌توان به کمبود تکنولوژی لازم در این زمینه اشاره کرد. به همین جهت تعداد اندکی چاه در سال اخیر برای اکتشاف منابع جدید حفر شدند.
ایران دارای ۱۰٪ از منابع کشف شده نفت جهان است. ایران به جز منابع متمرکز نفت در سواحل خلیج فارس دارای منابعی نیز در شمال کشور است. ایران همچنین با دارا بودن ۱۵٪ از کل منابع گاز جهان دومین کشور دارنده منابع گاز طبیعی است که بیشتر این گاز در مصارف خانگی به مصرف می‌رسد. با این وجود ایران در سال 2014 حدود 8 میلیارد دلار برای وارد کردن سوخت هزینه کرده‌است که دلایل اصلی آن قاچاق سوخت و پایین بودن راندمان مصارف خانگی است که عموماً به علت پرداخت یارانه‌های سوختی به وجود آمده‌اند.
با قبول آمار  میانگین صادرات نفت خام ایران طی 4 ماه گذشته و گزارش رسمی اوپک مبنی بر میانگین نفت صادراتی ایران، دولت طی 4 ماه گذشته بیش از 12 میلیارد دلار درآمد کسب کرده است.به گزارش «جوان»، دبیرخانه سازمان کشورهای صادر‌کننده نفت خام در جدیدترین گزارش ماهانه خود با بررسی تولید و صادرات کشورهای عضو، اطلاعاتی را درباره ایران رسانه‌ای کرد که مسئولان وزارت نفت پرداختن به آنها را محرمانه می‌خوانند.  بر اساس این گزارش، اوپک اعلام کرده است که  میانگین فروش نفت صادراتی ایران طی 4 ماه گذشته نزدیک 105 دلار برآورد می‌شود حال با فرض صادرات یک میلیون بشکه‌ای کشور، درآمد نفتی دولت به بیش از 5/12 میلیارد دلار رسیده است.  اوپک اعلام کرده است هر بشکه نفت سنگین ایران در آوریل ۲۰۱۴ (فروردین ۹۳) با ۳۱ سنت افزایش 32/104 دلار فروخته شد و متوسط قیمت نفت ایران در ۴ ماه ابتدایی سال جاری میلادی 54/104 دلار برآورد شده است. در گزارش اوپک آمده است: به غیر از نفت اورینت اکوادور و نفت صحرای الجزایر، نفت دیگر کشورهای عضو اوپک با افزایش قیمت روبه‌رو شده است. بیشترین افزایش قیمت به نفت مری ونزوئلا با 76 سنت اختصاص داشته است. همچنین قیمت نفت سبک عربستان طی 4 ماه گذشته 87/104 دلار، نفت سبک عراق 11/102دلار، نفت بونی‌لایت نیجریه 19/110 دلار، ‌سیدر لیبی 39/107 دلار، نفت گیراسول آنگولا 80/108 دلار، نفت صادراتی کویت 13/103 دلار، نفت مارین قطر 53/104 دلار، نفت مرِی ونزوئلا 99/93 دلار، نفت موربان امارات 75/107دلار، نفت اورینت اکوادور 73/94 دلار بوده است.
2-3-2 نفت و گاز
بر اساس گزارش آماری شرکت بریتیش پترولیوم، در سال 2013 موجودی نفت دنیا حدود 1/1333میلیارد بشکه است که 4/1029 میلیارد بشکه به کشورهای عضو اوپک تعلق دارد و تولید نفت اوپک 076/33 میلیون بشکه در روز است. در این میان بیشترین سهم از تولید نفت خام در جهان متعلق به خاورمیانه است. از تحولات عمده دیگر در روندهای بازار نفت جهان، شتاب گرفتن مصرف جهانی نفت به ویژه در کشورهای در حال توسعه آسیایی است. برآوردها حاکی از آن است که تقاضا برای نفت در جهان درحال توسعه سه برابر سریع تر از جهان توسعه‌یافته است و انتظار می رود سهم مصرف نفت در کشورهای در حال توسعه از 43 درصد کل مصرف جهانی نفت تا سال2020 به 55 درصد افزایش یابد15. میزان تقاضای جهانی برای نفت از سال2010 تا سال 2025 سالانه 9/1 درصد افزایش خواهد یافت و از 6/94 میلیون بشکه در روز در سال 2010 به2‌/119 میلیون بشکه در روز در سال 2025 افزایش خواهد یافت، که بیشترین رشد طی این دوره به ترتیب مربوط به کشور چین، هند، روسیه، آمریکای شمالی و کشورهای اروپایی و پاسیفیک خواهد بود16. برای تأمین این حجم از تقاضای انرژی به ویژه در بخش نفت و گاز اهمیت راهبردی منطقه خلیج فارس طی بیست سال آینده افزایش خواهد یافت. در این میان، در پایان سال 2009 میلادی، ایران با داشتن 6/137 میلیارد بشکه نفت، 3/10 درصد از ذخایر
جهانی نفت را به خود اختصاص داده است و در زمینه گاز طبیعی با 61/29 تریلیون مترمکعب، 8/15درصد ذخایر گاز  جهان، در مقام اول خاورمیانه و دوم جهان قرار دارد17. ایران با داشتن چنین منابعی و به واسطه نزدیکی مراکز تولید نفت و گاز آن به آب های بین المللی می تواند نقش بسیار مهمی را در معادلات انرژی جهان ایفا کند.
برنامه ریزی عربستان سعودی برای رسیدن به ظرفیت اضافی تا 5 میلیون بشکه در روز یعنی مجموع ظرفیت تولید 13 میلیون بشکه در روز و همچنین تلاش عراق برای رسیدن به ظرفیت تولید جاه طلبانه 12 میلیون بشکه در روز، مزیت های رقابتی ایران در بازار انرژی را با چالش مواجه می سازد18. با این وضعیت دیری نخواهد پائید که موقعیت ایران در بازار جهانی نفت تضعیف شود. ایران که در سال 1974، 6 میلیون بشکه نفت در روز تولید می کرد و نقش تعیین کننده ای در اوپک و در بازار جهانی انرژی داشت، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی دیگر نتوانسته تولید خود را به این حد برساند. عواملی چون جنگ، سرمایه گذاری محدود، تحریم و نرخ بالای افول تولید چاه های نفت کشور دلایل اصلی این امر محسوب می شوند. چاه های نفت ایران نیازمند بازسازی ساختاری و احیا گسترده نفتی است. نرخ کاهش تولید سالانه چاه های نفت ایران معادل 8% در خشکی و 10% در دریا است و در عین حال نرخ احیا چاه های ایران 10% پایین تر از متوسط جهانی است19.
2-3-3 نفت و امنیت ملی ایران
امنیت ایران همواره با نفت رابطه مستقیم داشته و همیشه بخشی از دیدگاه سیاستمداران را در نگاه به ایران مسئله نفت و منابع نفتی ایران تشکیل می داده است. نفت بیش از 80 درصد درآمد ارزی کشور را تأمین می نماید و ارتباط اقتصاد ایران با دنیا عمدتاً از طریق این صنعت صورت می گیرد. ازاین رو، با توجه به وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای حاصل از نفت، امنیت ملی از متغیر هایی در خارج از مرزها نیز تأثیر می پذیرد.
رابطه مستقیمی میان امنیت ملی ایران و قیمت های جهانی نفت وجود دارد. هر چه بحران در قیمت جهانی نفت افزایش یابد، حساسیت امنیتی کشور نیز افزایش می یابد. لذا اقتصاد تک محصولی ایران یکی از چالش های امنیتی محسوب می شود که در کنار اینکه منجر به کندی رشد و توسعه اقتصادی شده است، با رقیب قرار دادن دیگر کشورها و در نتیجه واگرایی نسبت به کشورهای دیگر منطقه، ناامنی را برای ایران بازتولید می کند. هر قدر بازار جهانی و کشورهای مختلف به نفت و گاز ایران بیشتر وابسته باشند، مجبور خواهند بود که از امنیت تداوم تولید و جریان نفت و گاز ایران حراست کنند و این به نوبه خود مستلزم داشتن جایگاه مناسب در بازار جهانی انرژی ( نفت و گاز)، برقراری آرامش و امنیت ایران خواهد بود.
وجه دیگر نقش انرژی در امنیت ملی ایران، وجود حوزه‌های مشترک نفت و گاز با کشورهای همسایه در خشکی و دریا است. حوزه‌های مشترک نفت و گاز عنصر مهمی در امنیت انرژی و امنیت ملی ایران تلقی می‌شوند، چرا که در صورتی که سرمایه‌گذاری های ضروری برای بهره‌برداری و توسعه این حوزه‌ها صورت نگیرد، باتوجه به مشترک‌بودن این حوزه‌ها، نتیجه، از دست ‌رفتن سهم ایران خواهد بود، درکنار این که درصورت تأخیر در انجام این سرمایه‌گذاری ها، ایران تولید حاشیه امنیتی و قدرت سیاسی ناشی از نفت و گاز را نیز از دست خواهد داد.
راه دیگر برای افزایش امنیت ملی ایران، انجام سرمایه گذاری های مشترک در میادین نفت و گاز ایران با همکاری کشورهای منطقه و سرمایه گذاران خارجی است. که این امر منافع ایران را با این کشورها پیوند می دهد. چالش های پیش روی ایران و انجام سرمایه گذاری در ایران نیازمند جلب اعتماد کشورهای سرمایه گذار می باشد20.
پیامدهای امنیتی عدم سرمایه گذاری کافی در صنایع انرژی را می توان چنین برشمرد:
1- از دست دادن بازار رو به رشد انرژی در جهان
2- کاهش سهم و نقش ایران در سازمان اوپک
3- استخراج سریع همسایگان از مخازن مشترک انرژی
4- بالا رفتن ریسک ملی ایران به واسطه کاهش درآمدهای نفتی و عدم بازپرداخت به موقع تعهدات مالی خارجی21
همچنین اوپک اعلام کرد متوسط تولید نفت ایران در ۴ ماه نخست سال جاری میلادی با افزایش ۷۸هزار بشکه‌ای نسبت به متوسط سال ۲۰۱۳ به 769/2 میلیون بشکه در روز رسید. ، تولید 12 عضو اوپک در ماه آوریل 2014 با 130 هزار بشکه در روز افزایش مواجه شد و از 462/29 میلیون بشکه در روز در ماه مارس 2014 به 592/29 میلیون بشکه در روز در ماه آوریل 2014 رسید.6 عضو اوپک در این ماه با کاهش تولید و 6 کشور نیز با افزایش تولید مواجه شده‌اند. ایران بین کشورهایی قرار دارد که در این ماه با کاهش تولید نفت خود مواجه شده است. بر اساس این گزارش که بر پایه آمار منابع ثانویه تهیه شده است تولید نفت ایران در آوریل 2014 با 16 هزار بشکه در روز کاهش مواجه شد و از 785/2 میلیون بشکه در روز در ماه مارس 2014 به 769/2 میلیون بشکه در روز در این ماه رسید.
در ماه آوریل عراق با بیشترین میزان افزایش تولید و ونزوئلا با بیشترین حجم کاهش تولید مواجه شده‌اند. تولید عراق با 120 هزار بشکه در روز افزایش به 298/3 میلیون بشکه در روز و تولید ونزوئلا با 35 هزار بشکه در روز کاهش به 304/2 میلیون بشکه در روز رسید. شرکت ملی نفت ایران در آخرین گزارش رسمی خود حجم ذخایر گاز طبیعی و متعارف ایران را بیش از 33.7 تیریلون متر مکعب و حجم ذخایر نفت خام متعارف و قابل برداشت کشور را حدود 157 میلیارد بشکه اعلام کرد.بر این اساس سال گذشته با وجود تاخیر در توسعه و افزایش ظرفیت تولید در میادین نفت و گاز کشور اما در حوزه اکت
شاف رکوردهای جدید کشف ذخایر نفت و گاز طبیعی حاصل شده به طوری که سال گذشته حدود 1.9 میلیارد بشکه نفت و 388 میلیارد مترمکعب گاز کشف و به حجم ذخایر قابل استحصال کشور افزوده شد. ایران از حیث اکتشافات جدید نفت و گاز به ویژه در سال گذشته میلادی به رتبه اول جهان دست یافته است، گفته بود: بر اساس گزارش رسمی اوپک، جایگاه نفتی ایران از چهارم به سوم جهان پس از کشورهای ونزوئلا و عربستان ارتقا یافته است. با کشف ذخایر جدید نفت و گاز احتمال ارتقا جایگاه ایران به عنوان بزرگترین دارنده ذخایر نفت و گاز جهان وجود دارد، اظهار کرده بود: برای سال جاری هم کشف حدود 450 میلیون بشکه ذخایر جدید نفت خام و حدود 125 میلیارد مترمکعب ذخایر گاز طبیعی هدف گذاری شده است.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مقاله رایگان با موضوعرگرسیون، ضریب همبستگی، مدل پیشنهادی، رگرسیون خطی

2-4 زغال سنگ
1.تاریخچه
بیش از دو هزار سال پیش ، در چین ، یونان و ایتالیا زغال سنگ به‌عنوان یک ماده سوختی مورد

دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید